Ben de Oynayabilir miyim? Çocuğunuz Oyuna Katılmayı Nasıl Öğrenir?
Bir oyuna katılmak sezgisel değil, öğrenilebilir bir sıradır. O sıranın adımlarını ve reddedilmeyle baş etmenin neden bir beceri olduğunu anlattık.
"Ben de oynayabilir miyim?" — bu küçük cümle, birçok çocuk için hiç de kolay değildir. Akranlarıyla oyunlara katılmak ve oyun teklifinde bulunmak, sanıldığından daha karmaşık bir sosyal beceridir.
Burada zihin kuramı devreye girer: başkalarının düşünce, duygu ve niyetlerini anlama becerisi henüz gelişmediğinde çocuk şu noktalarda zorlanabilir:
- Oyun oynayan akranlarının ne düşündüğünü ya da hissettiğini okumakta,
- Oyunun kurallarını ve rollerini kavramakta,
- Sosyal ipuçlarını fark etmekte — örneğin akranlarının oyun teklifine açık olup olmadığını anlamakta.
Katılmanın da bir sırası var
Sosyal olarak rahat çocukların oyuna katılırken yaptığı şey aslında sezgisel değil, öğrenilebilir bir sıradır. PEERS® gibi yapılandırılmış programların öğrettiği yaklaşım kabaca şöyle işler:
- İzle. Ne oynandığını, kimin hangi rolde olduğunu birkaç saniye seyret.
- Duraklamayı bekle. Oyunun ortasına girmek yerine doğal bir aranın gelmesini bekle.
- Konunun içinden katıl. "Ben de oynayabilir miyim?" yerine oyunun kendisine dair bir yorum ya da soru çok daha kolay kabul görür.
- İlgiyi ölç. Sana dönüyorlar mı, cevap veriyorlar mı, yer açıyorlar mı?
- Kabul görmezse sakince uzaklaş. Bu en önemli adımdır: her deneme kabul görmez ve bu bir başarısızlık değildir. Uzaklaşıp başka bir gruba yönelmek de öğrenilen bir beceridir.
Son madde çoğu zaman en çok rahatlatan maddedir — hem çocuk hem aile için. Reddedilmenin normal ve yönetilebilir olduğunu öğrenmek, denemeyi büsbütün bırakmanın önüne geçer.
Rol oyunları ve sosyal hikâyeler gibi tekniklerle bu beceriler adım adım geliştirilebilir.
Çocuğa destek olmak, bu yolculukta onun yanında olmak demektir.
