Ergenlikte Arkadaş Edinmek Neden Zorlaşır?
Ergenlikte arkadaşlığın kuralları da kurulduğu yer de değişir. Bu dönemin neden zorlayıcı olduğunu ve ailenin rolünün nasıl değiştiğini anlattık.
Ergenlik, arkadaşlık ilişkilerinin kurallarının sessizce değiştiği bir dönemdir. Çocuklukta çoğunlukla oyun üzerinden kurulan bağlar, ergenlikte sohbet, ortak ilgi ve ince sosyal ipuçları üzerinden yürümeye başlar. Bu geçişte bazı gençler zorlanır.
Neden bu dönem daha zor?
Ergenlikte sosyal kurallar daha örtük ve daha hızlı işler:
- gruba katılmanın ve dışında kalmanın sinyalleri incelir,
- espri, ima ve ironi daha sık kullanılır,
- akran onayı daha belirleyici hâle gelir.
Bir başka değişiklik de arkadaşlığın nerede kurulduğudur. Çocuklukta arkadaşlık aynı mekânda bulunmakla kurulurdu: aynı sınıf, aynı sokak, aynı oyun. Ergenlikte ise bağ, ortak bir ilgi alanı etrafında ve büyük ölçüde çocuğun kendi girişimiyle kurulur. Kimse artık kimseyi tanıştırmaz.
Buna bir de mesajlaşmanın kendi kuralları eklenir: ne zaman yazılır, ne kadar beklenir, hangi ton şaka sayılır. Yüz ifadesinin ve ses tonunun olmadığı bir ortamda niyet okumak, yüz yüze olduğundan daha zordur.
Bu beceriler bazı gençlerde kendiliğinden gelişir; bazıları içinse açıkça öğretilmeye ihtiyaç duyar. Zorlanmak, gencin bir eksikliği değil, desteklenebilir bir gelişim alanıdır.
Ailenin rolü nasıl değişir?
Bu yaşta doğrudan yönlendirme çoğu zaman ters teper — genç, arkadaşlık konusunda yönetilmek istemez. Buna karşılık aile hâlâ çok şey yapabilir:
- Zemini hazırlayın, sahneyi değil. Ortak ilgi alanının bulunduğu bir ortama erişimi kolaylaştırmak (kulüp, kurs, takım), "şununla arkadaş ol" demekten çok daha etkilidir.
- Buluşmayı mümkün kılın. Ulaşım, mekân ve zaman gibi görünmez engelleri kaldırmak ergenlikte ciddi bir destektir.
- Sorgulamadan dinleyin. Anlatılan bir sosyal aksilik, çözülmesi gereken bir problem olarak karşılandığında bir daha anlatılmaz.
- Nicelik hedefi koymayın. Bir ya da iki gerçek arkadaşlık, geniş bir çevreden daha koruyucudur.
Ne yardımcı olur?
Ergenlere yönelik yapılandırılmış sosyal beceri programları tam da bu noktada devreye girer. Kanıta dayalı PEERS® Sosyal Beceri Eğitimi, arkadaş edinme ve ilişki sürdürme becerilerini somut adımlara ayırır ve ebeveyn katılımıyla çalışır.
