DEHB'li Çocuklarda Arkadaşlık İlişkileri
DEHB, çocuğun arkadaşlık ilişkilerini de etkileyebilir. Zorlanmanın tam olarak nerede yaşandığını ve neyin işe yaradığını anlattık.
DEHB yalnızca dikkat ve hareketlilikle ilgili değildir; çoğu zaman arkadaşlık ilişkilerini de etkiler. Dürtüsel davranmak, sırasını beklemekte zorlanmak ya da karşısındakinin sözünü kesmek, akran ilişkilerinde istemeden sürtüşmelere yol açabilir.
Bu durum çocuğun "arkadaş canlısı olmaması"ndan değil, sosyal anları o an düzenlemekte zorlanmasından kaynaklanır. Çocuk arkadaşlık istemekte; onu sürdürecek becerileri henüz oturtmaktadır.
Zorlanma tam olarak nerede yaşanıyor?
Akran ilişkisi, saniyeler içinde karar vermeyi gerektirir — ve DEHB'de zorlanılan yürütücü işlevler tam olarak orada devrededir.
- Duraklama. Söyleyeceğini söylemeden önce bir an beklemek; sırayı, sözü ve hamleyi düzenleyen şey bu duraklamadır.
- Duygunun şiddetini ayarlamak. Heyecan da hayal kırıklığı da akranlara olduğundan büyük gelebilir; sorun duygunun kendisi değil, ayarının zor olmasıdır.
- Kendi etkisini görmek. Bir davranışın karşı tarafta ne bıraktığını fark etmek, o an geri bildirim almadan zordur.
- Aynı anda çok şey izlemek. Oyunun kuralı, sıra, konuşma ve beden dili birlikte akar; dikkat bölündüğünde biri düşer.
Neyin işe yaradığı
Uyarı ve hatırlatma tek başına yeterli olmaz, çünkü çocuk kuralı zaten biliyordur — sorun kuralı bilmek değil, o an uygulayabilmektir. İşe yarayan şey beceriyi önceden ve somut biçimde prova etmek, sonra gerçek bir ortamda denemektir.
Kısa ve iyi planlanmış buluşmalar da yardımcı olur: az kişili, süresi belli ve ortak bir etkinliğin etrafında kurulmuş bir buluşma, uzun ve serbest bir oyundan çok daha kolay iyi biter.
İyi haber şu: sosyal beceriler öğretilebilir. DEHB desteği kapsamındaki çalışmalar ve kanıta dayalı PEERS® Sosyal Beceri Eğitimi, arkadaşlık kurma ve sürdürme becerilerini küçük, uygulanabilir adımlara ayırarak çalışır.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı yerine geçmez.
