Mutlu mu, Kızgın mı? Çocuğunuzun Duygularını Tanımasına Destek Olmak

Bir çocuk hissettiği şeyi adlandıramadığında, onu çoğu zaman davranışla anlatır. Duyguları tanımak bu yüzden bir nezaket konusu değil, duygu düzenlemenin ilk basamağıdır: adı konmamış bir duyguyu yönetmek zordur.

Duygu sözcük dağarcığı da tıpkı diğer sözcükler gibi genişler. Çocuk önce "iyi" ve "kötü" ile başlar; sonra mutlu, kızgın, üzgün gelir; en son hayal kırıklığı, mahcubiyet, kıskançlık ya da tedirginlik gibi ara tonlar yerleşir. Bu ara tonlar önemlidir — çünkü çocuğun "kızgınım" dediği şey çoğu zaman aslında hayal kırıklığıdır ve ikisi farklı yanıt ister.

Duyguları tanımak neyi kolaylaştırır?

• Kendini anlamak. Duygusunu adlandırabilen çocuk kendi ihtiyacını da fark eder; ne istediğini söyleyebilir.
• Empati. Kendi duygusunu ayırt edebilen çocuk, aynı ayrımı karşısındakinde de yapabilir.
• Sosyal ilişkiler. Arkadaşlık kurmak, iş birliği yapmak ve çatışma çözmek büyük ölçüde duyguları doğru okumaya dayanır.
• İletişim. Duyguyu sözle söyleyebilmek, onu davranışla göstermek zorunda kalmamak demektir.
• Stresle baş etme. Ne hissettiğini bilen çocuk, o duyguyla ne yapacağını da öğrenebilir.

Evde duygu sözcüklerini büyütmek

Kendi duygunuzu sesli söyleyin. "Şu an biraz yorgunum, o yüzden sessiz kalmak istiyorum." Çocuk, duyguların konuşulabilir şeyler olduğunu böyle öğrenir.

Bedendeki yerini sorun. "Kızgınlık sende nerede duruyor?" Küçük çocuklar için duygu, tarif edilmeden önce hissedilen bir şeydir; bedeni işaret etmek adlandırmayı kolaylaştırır.

Ara tonları adlandırın. "Bu kızgınlık mı, yoksa hayal kırıklığı mı?" Ayrımı yapmak, tepkinin şiddetini de değiştirir.

Hikâyeleri kullanın. Bir kitabı ya da çizgi filmi durdurup "sence şimdi ne hissediyor, nereden anladın?" diye sormak, hem duygu sözcüğünü hem bakış açısı almayı aynı anda çalıştırır.

Yanlış tahmini düzeltmeyin, merak edin. Amaç doğru kelimeyi buldurmak değil, duygunun üzerinde düşünmeyi alışkanlık hâline getirmektir.

Adı konmuş bir duygu, yönetilebilir bir duygudur.