Kardeş Kıskançlığına Nasıl Yaklaşıyoruz?

Kardeşler arasındaki kıskançlık, çoğu ailede karşılaşılan doğal bir duygudur. Evde nöroçeşitli — örneğin otizmli, DEHB'li ya da farklı gelişen — bir çocuk olduğunda ise bu ilişki kendine özgü bir denge taşır. İlgi, zaman ve anlaşılma zaman zaman kardeşler arasında eşitsiz dağılıyormuş gibi hissedilebilir.

Bu nedenle kardeş kıskançlığını tek başına bir "sorun" olarak değil, nöroçeşitli çocuğun kardeşiyle kurduğu ilişkinin bütünü içinden ele alıyoruz. Kıskançlık bu ilişkinin yalnızca bir yüzüdür; asıl üzerinde durulan, iki kardeşin birbirini anlaması ve aynı evde birlikte var olabilmesidir.

Kardeşin taşıdığı, adı konmayan şeyler

Nöroçeşitli bir çocuğun kardeşi çoğu zaman sessiz kalan taraftır — ve bu sessizlik iyi olduğu anlamına gelmez. Sık görülen birkaç duygu var:

• Sorumluluk. Yaşından büyük bir koruyuculuk üstlenmek, zamanla ağırlaşır.
• Suçluluk. Kıskandığı için kendini kötü hissetmek; kızgınlığın üstüne bir de utanç binmesi.
• Görünmezlik. "Benim sorunum yok" diye düşünüp kendi ihtiyacını dile getirmemek.
• Dışarıya karşı savunma. Okulda ya da akranları arasında kardeşini açıklamak, savunmak zorunda hissetmek.

Bu duyguların hiçbiri yanlış değildir. Adı konmadığında sorun olurlar.

Evde neler yardımcı olur?

Eşitlik değil, adalet. Aynı şeyi vermek her zaman mümkün değildir; anlaşılır olan, herkesin ihtiyacının farklı olduğunu açıkça konuşmaktır. "Sana da onun kadar zaman ayırıyorum" demek yerine, farkı görünür kılmak daha dürüst ve daha rahatlatıcıdır.

Yalnızca ona ait zaman. Kısa ama düzenli — on beş dakika, ama her hafta aynı gün. Süresi değil, öngörülebilirliği işe yarar.

Kızgınlığa yer açın. Kardeşine kızmasının yasak olmadığı bir ev, o kızgınlığın konuşulabildiği bir evdir.

Rolü yaşına göre tutun. Yardım etmek başka, bakım vermek başkadır. İkincisi bir çocuğun taşıması gereken yük değildir.

Yaşına uygun biçimde açıklayın. Kardeşinin neden farklı davrandığını anlayan çocuk, o davranışı kişisel algılamaz. Bu konuda otizmi çocuklara açıklamak yazısı da yardımcı olabilir.

Her ailenin dengesi kendine özgüdür. Amaç kıskançlığı yok saymak değil, kardeşlerin ilişkisini birlikte daha anlaşılır ve destekleyici bir zemine taşımaktır.