Arkadaş Edinmeyi Evde Nasıl Destekleyebilirsiniz?
"Git arkadaş edin" işe yaramaz, çünkü sorun istek değil 'nasıl' sorusudur. Arkadaş buluşmasını kurmanın ve günün içinde beceriyi desteklemenin yollarını anlattık.
"Git arkadaş edin" cümlesi, arkadaş edinmekte zorlanan bir çocuk için hiçbir şey ifade etmez — çünkü sorun istek değil, nasıl sorusudur. Arkadaşlık kendiliğinden gelen bir şey gibi görünür ama aslında öğrenilebilir adımlardan oluşur; ve bu adımların çoğu evde, günlük hayatın içinde desteklenebilir.
Buluşmayı küçültün
Arkadaşlığın kurulduğu yer kalabalık bir doğum günü değil, iki çocuğun bir arada geçirdiği kısa ve iyi biten bir zamandır. İşe yarayan bir buluşmanın birkaç ortak özelliği var:
- Tek bir arkadaş. Üç çocuk olduğunda biri neredeyse her zaman dışarıda kalır.
- Kısa tutun. Bir–iki saat, iyi biterken. Uzayan bir buluşma çoğu zaman kötü biter ve geriye o son dakika kalır.
- Ortak bir etkinlik olsun. Boş bir "oynayın bakalım" yerine belirli bir şey: bir oyun, bir yapım işi, bir film.
- Çocuk seçsin. Sizin uygun bulduğunuz arkadaş değil, onun ilgi alanını paylaştığı çocuk.
- Yakında olun ama araya girmeyin. Yalnızca gerçekten gerektiğinde, kısa bir yönlendirmeyle.
Öncesinde prova, sonrasında değerlendirme
Buluşmanın kendisi kadar, öncesi ve sonrası da öğreticidir. Öncesinde birlikte konuşun: ne oynayacaksınız, misafir gelince ilk ne söylenir, o istemediği bir şey isterse ne yapılır. Bu kısa prova, çocuğun o an donup kalma ihtimalini belirgin biçimde azaltır.
Sonrasında da değerlendirin — ama sınav gibi değil. "En çok neresi eğlenceliydi?" ile "bir şey ters gitti mi?" iki ayrı soru ve ikisi de sorulmalı. Ters giden bir şey varsa, onu birlikte çözülebilir bir probleme dönüştürmek, o anı bir başarısızlık olarak bırakmaktan çok daha değerlidir.
Günün içindeki fırsatları kullanın
Arkadaşlık becerisi masa başında değil, sıradan anlarda pekişir.
Sohbet sırası. Yemek masasında herkesin konuştuğu bir tur, sıra almayı en doğal hâliyle çalıştırır.
Sesli tahmin. "Sence arkadaşın bunu duyunca ne düşündü?" sorusu, karşısındakinin zihnini hesaba katmayı alışkanlık hâline getirir.
Reddedilmeyi normalleştirin. Her teklif kabul edilmez ve bu bir başarısızlık değildir. Bunu kendi hayatınızdan bir örnekle anlatmak, çocuğun bir kez denedikten sonra vazgeçmesini engeller.
Güçlü yönden başlayın. Çocuğun iyi olduğu bir alan — bir oyun, bir konu, bir beceri — akranla arasındaki en kolay köprüdür.
Ne zaman destek almalı?
Zorlanma sürüyorsa ve çocuk sosyal ortamlardan giderek uzaklaşıyorsa, beceriyi yapılandırılmış biçimde çalışmak gerekebilir. Merkezimizde bu alan, kanıta dayalı PEERS® Sosyal Beceri Eğitimi ve grup çalışmaları ile ele alınır; arkadaş buluşması planlamak da programın kendi başlıklarından biridir.
Arkadaşlık kurmak yetenek değil, beceridir — ve beceriler öğretilebilir.
